Czas jazdy i odpoczynki kierowcy: 561/2006 po pakiecie mobilności

Czas jazdy, przerwy i odpoczynki to dział, na którym kandydaci najczęściej tracą punkty na teście kod 95 i na egzaminie na certyfikat kompetencji zawodowych. Powód jest prosty: dużo liczb, podobnych do siebie, i kilka wyjątków. Poniżej zebraliśmy limity z rozporządzenia (WE) nr 561/2006 w brzmieniu po pakiecie mobilności, a na końcu różnicę między czasem jazdy a czasem pracy z polskiej ustawy.

Kogo dotyczą przepisy

Rozporządzenie 561/2006 stosuje się do przewozu drogowego:

• rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony,
• rzeczy w transporcie międzynarodowym lub kabotażu, gdy ta masa przekracza 2,5 tony: to nowość od 1 lipca 2026 r., wprowadzona pakietem mobilności,
• osób pojazdami przeznaczonymi do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.

Artykuł 3 wymienia wyłączenia, na przykład autobusy w przewozach regularnych na trasach do 50 km, ale w typowym transporcie ciężarowym i autokarowym limity poniżej obowiązują.

Przerwa i odpoczynek: dwa różne pojęcia

Na egzaminie te słowa nie są synonimami. Przerwa to czas, w którym kierowca nie prowadzi i nie wykonuje innej pracy, wykorzystywany wyłącznie na wypoczynek. Odpoczynek to nieprzerwany okres, w którym kierowca swobodnie dysponuje swoim czasem. Tydzień liczy się od poniedziałku 00:00 do niedzieli 24:00.

Czas jazdy

Limit	Wartość
Dzienny czas jazdy	9 godzin, najwyżej dwa razy w tygodniu 10 godzin
Tygodniowy czas jazdy	56 godzin
Dwa kolejne tygodnie razem	90 godzin

Dzienny czas jazdy liczy się od końca jednego odpoczynku dobowego do początku następnego (albo do odpoczynku tygodniowego). Do limitów wlicza się jazda na terytorium Unii i państw trzecich. Tygodniowe 56 godzin nie może też prowadzić do przekroczenia maksymalnego tygodniowego czasu pracy.

Częsty błąd: kierowca jedzie 56 godzin w jednym tygodniu i myśli, że w następnym też może. Nie może, bo w dwóch kolejnych tygodniach suma nie przekroczy 90 godzin, więc w drugim tygodniu zostają mu 34 godziny.

Przerwy w jeździe

Po 4,5 godziny jazdy kierowcy przysługuje ciągła przerwa co najmniej 45 minut, chyba że zaczyna odpoczynek. Przerwę można podzielić na 15 minut, a potem 30 minut, rozłożone tak, żeby zmieścić się w tych 4,5 godzinach. Kolejność ma znaczenie: 30 + 15 nie spełnia warunku.

Dwa wyjątki:

• przy okazjonalnych przewozach osób przerwę można zastąpić dwiema przerwami po co najmniej 15 minut,
• w załodze kilkuosobowej kierowca może wykorzystać 45-minutową przerwę w pojeździe prowadzonym przez drugiego kierowcę, jeśli mu nie pomaga.

Odpoczynek dobowy

W każdym okresie 24 godzin od końca poprzedniego odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny odpoczynek dobowy.

Rodzaj	Długość
Regularny	co najmniej 11 godzin bez przerwy
Regularny dzielony	dwie części: najpierw co najmniej 3 godziny, potem co najmniej 9 godzin
Skrócony	co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11

Skrócone odpoczynki dobowe wolno wykorzystać najwyżej trzy razy między dwoma odpoczynkami tygodniowymi. W załodze kilkuosobowej kierowca musi mieć odpoczynek co najmniej 9 godzin w ciągu 30 godzin od końca poprzedniego.

Odpoczynek tygodniowy

Regularny odpoczynek tygodniowy trwa co najmniej 45 godzin, skrócony co najmniej 24 godziny. W każdych dwóch kolejnych tygodniach kierowca wykorzystuje co najmniej:

• dwa regularne odpoczynki tygodniowe albo
• jeden regularny i jeden skrócony (minimum 24 godziny).

Odpoczynek tygodniowy zaczyna się najpóźniej po sześciu okresach 24-godzinnych od końca poprzedniego. Każde skrócenie trzeba zrekompensować równoważnym odpoczynkiem wykorzystanym w całości przed końcem trzeciego tygodnia po danym tygodniu, razem z innym odpoczynkiem trwającym co najmniej 9 godzin.

Co zmienił pakiet mobilności

Pakiet mobilności to w tej części rozporządzenie (UE) 2020/1054, które zmieniło 561/2006. Najważniejsze zmiany:

• Zakaz odpoczynku tygodniowego w kabinie. Regularnego odpoczynku tygodniowego ani odpoczynku dłuższego niż 45 godzin wykorzystywanego jako rekompensata nie wolno spędzać w pojeździe. Kierowca ma mieć zakwaterowanie z odpowiednią infrastrukturą noclegową i sanitarną, a jego koszt pokrywa pracodawca.
• Powrót kierowcy co 4 tygodnie. Przewoźnik organizuje pracę tak, żeby kierowca w każdym okresie czterech kolejnych tygodni mógł wrócić do bazy pracodawcy w państwie siedziby albo do miejsca zamieszkania i tam wykorzystać regularny odpoczynek tygodniowy (lub ponad 45-godzinny odpoczynek kompensacyjny). Przewoźnik musi to dokumentować.
• Dwa skrócone odpoczynki tygodniowe z rzędu w międzynarodowym przewozie rzeczy, wykorzystane poza państwem siedziby, pod warunkiem że w czterech kolejnych tygodniach kierowca ma co najmniej cztery odpoczynki tygodniowe, w tym dwa regularne. Następny odpoczynek tygodniowy musi poprzedzić rekompensata za oba skrócenia.
• Godzina lub dwie więcej, żeby dojechać do domu. W wyjątkowych okolicznościach kierowca może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas jazdy o 1 godzinę, żeby dotrzeć do bazy lub domu na odpoczynek tygodniowy, albo o 2 godziny, jeśli tuż wcześniej miał 30 minut przerwy i jedzie na regularny odpoczynek tygodniowy. Powód zapisuje odręcznie na wykresówce, wydruku lub planie pracy, a wydłużenie rekompensuje do końca trzeciego tygodnia.
• Prom i pociąg. Regularny odpoczynek tygodniowy można przerwać w podróży promem lub pociągiem tylko wtedy, gdy podróż jest zaplanowana na co najmniej 8 godzin i kierowca ma kabinę sypialną.
• Lekkie pojazdy w transporcie międzynarodowym: od 1 lipca 2026 r. przepisy obejmują międzynarodowe i kabotażowe przewozy rzeczy pojazdami powyżej 2,5 tony.
• Wynagrodzenie: przewoźnik nie może płacić kierowcy składników zależnych od przejechanych kilometrów, szybkości dostawy lub ilości towaru, jeśli zagraża to bezpieczeństwu albo zachęca do łamania przepisów.

Czas jazdy to nie czas pracy

Rozporządzenie 561/2006 ogranicza jazdę, a polska ustawa o czasie pracy kierowców ogranicza całą pracę, do której należą też załadunek, obsługa pojazdu czy formalności. Kilka liczb, które warto odróżniać:

Ustawa o czasie pracy kierowców	Limit
Tygodniowy czas pracy (z nadgodzinami)	przeciętnie 48 godzin w okresie rozliczeniowym do 4 miesięcy; w danym tygodniu do 60 godzin
Przerwa w pracy	po 6 godzinach pracy: 30 minut (gdy praca do 9 godzin) albo 45 minut (gdy ponad 9 godzin)
Praca w porze nocnej	najwyżej 10 godzin między dwoma odpoczynkami
Odpoczynek w dobie	co najmniej 11 godzin nieprzerwanie

Przerwę z ustawy o czasie pracy wolno dzielić na okresy co najmniej 15-minutowe. Na teście kod 95 i w module C egzaminu CKZ pytania często sprawdzają właśnie to rozróżnienie.

Jak to przećwiczyć

• W trybie nauki kod 95 wybierz dział czasu jazdy i tachografów: każde pytanie ma wyjaśnienie, a część cytat przepisu.
• Sprawdź się na teście kod 95 w przewozie rzeczy albo w przewozie osób.
• Jeśli zdajesz certyfikat kompetencji zawodowych, przećwicz obliczenia na zadaniach CKZ: jeden przypadek na egzaminie zawsze dotyczy czasu pracy kierowców.
• Wszystkie pytania z tego tematu znajdziesz w bazie pytań.

Podstawa prawna

• Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (czas prowadzenia pojazdu, przerwy i okresy odpoczynku), wersja skonsolidowana, art. 2, 4 i 6-12.
• Rozporządzenie (UE) 2020/1054 (pakiet mobilności, zmiany w 561/2006 i 165/2014).
• Rozporządzenie (UE) 2024/1258 (przerwy i odpoczynki w okazjonalnych przewozach osób).
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (t.j. Dz.U. 2026 poz. 477), art. 12-14 i 21.

Materiał ma charakter pomocniczy w przygotowaniu do egzaminu i nie zastępuje przepisów. Wyjątki i odstępstwa (art. 3, 12, 13 rozporządzenia 561/2006 i art. 22 ustawy) sprawdzaj w tekstach aktów.